"Achter de Berg" in Testelt, vroeger en nu.

Ernest Claes beschreef het in zijn boeken, oude foto's illustreren het, de Demervallei was vóór de jaren 50 van de vorige eeuw één grote grasvlakte, men kon van kerktoren naar kerktoren kijken.  Het hooi was een belangrijke bron van inkomsten in tijden waarin paarden nog een grote rol speelden in het vervoer en de landbouw. Ook het Belgische leger was een belangrijke afnemer van hooi uit de Demervallei en Zichem was in die periode zowat het centrum van de "hooimarkt".
Na de 2e wereldoorlog brak een andere tijd aan, hooi verloor snel aan economisch belang en in de plaats kwamen de populieren-plantages die nu nog steeds op vele plaatsen het landschap domineren.
Ook ander landschapselementen zagen er anders uit dan nu.  De Voortberg (of Testeltse berg zoals hij in Testelt meestal wordt genoemd) die nu bijna volledig bebost is, was in de helft van de vorige eeuw helemaal niet bebost.  De Diestiaanheuvel was bedekt met weiland en enkele akkers.  Tot in de jaren 70 was er op het hoogste punt een asperge-akker. Vanop de berg had je naar verluid een mooi panoramisch zicht over de Demervallei.
De bijgaande foto's geven je een idee van het landschap  rond de Voortberg en het Vierkensbroek. Enkele foto's komen uit het familie-archief, andere foto's werden ter beschikking gesteld door Luc Vervoort.

Zicht vanop de dijk naar de Voortberg, die toen vrij van bomen was.

Koeien werden gehoed op de gemene weiden in de vallei.  Op de achtergrond de brug over de Demer en daarachter de Voortberg

Deze familie-foto van de familie Janssens-Verhaegen werd genomen vanop de Voortberg ergens in de jaren '50.   Op de achtergrond de Demervallei die nog grotendeels open vlakte is, hoewel de eerste populieren verschijnen.  Midden aan de horizon de kerk van Zichem en links er van de Maagdentoren.  Vooraan, met pet,  onder de schoof graan, mijn grootvader Louis Janssens, ook bekend als "de Witte van den Taye".

Achter de berg lag de "Zwarte brug", een andere toegang tot de gemene weiden.  Op dit beeld is weer mooi te zien dat het broek één grote grasvlakte was.

Dit is de "Zwarte brug" anno 2015.  In de jaren 60 & 70 van de vorige eeuw werden hier vijvers gegraven en werden er weekeindverblijven opgetrokken.  Ondertussen werden de weekeindgronden verlaten en kon Natuurpunt de gronden aankopen.  De weekeindverblijven werden verwijderd, de hoge oevers van de vijvers werden verlaagd en afgeschuind, slib werd geruimd.  De bedoeling is om een meer natuurlijk en soorten-vriendelijk landschap te creëeren. 

Zicht vanuit het broek op de Voortberg, op de voorgrond de her-aangelegde vroegere weekeindgronden.  Vanop de weg aan de voet van de Voortberg hebben wandelaars nu een onbelemmerd zicht op het Vierkensbroek.

Dit beeld, een beetje verder genomen, geeft een idee hoe de her-aangelegde percelen er spoedig zullen uit zien.

Ochtend in de vallei

Nu de lente stilaan toch in 't land lijkt te komen dienen zich stilaan meer en meer mooie fotomomenten aan in de Demervallei.  Ik hoef de cliché uitdrukkingen over de ochtendstond niet boven te halen, en misschien zijn foto's van zonsopgangen een levensgroot cliché op zich, maar toch is het moeilijk om niet onder de indruk te zijn van het spel van licht en wolken en kleuren dat je langs de Demer kunt beleven.  Een bijhorende soundtrack van Zanglijster, Kievit, Tjiftjaf, Heggenmus en nog vele anderen maken de beleving helemaal af.  

Overstroming met droogblijvende donk te Langdorp

De Grote Laak te Langdorp

Aan één van de afgesneden meanders in Langdorp

Monding van de Laerbeek

De boerderij van Liza in de Broekstraat te Langdorp

Landduinen in Averbode Bos & Heide.

Een typisch landschapselement in Averbode Bos & Heide zijn de landduinen en de vennen, bijvoorbeeld in de buurt van Turnhoutsebaan.  Tijdens de recent gestarte "Demercursus" van Regionaal Landschap Noord-Hageland werd de ontstaansgeschiedenis van de Demervallei en het omringende landschap op een boeiende manier uit de doeken gedaan door Luc Vervoort, medewerker voor het Life project bij Natuurpunt. Het ontstaan van deze duinen hangt nauw samen met het ontstaan en ontwikkeling van de Demervallei.

Tijdens de jongste ijstijd van het Pleistoceen (tijdvak van 1.8 miljoen jaar geleden tot 10 000 jaar geleden) installeerde zich een hogedrukgebied boven Scandinavië dat ijskoude noordenwinden naar onze streken stuurt. Deze droge luchtstromen transporteerden losliggende bodemdeeltjes (zand en leem) naar het zuiden en vulden de diep ingesneden ijstijd-valleien.  Het zwaardere zand sloeg eerder neer, vooral in de kempen, het leem werd verder geblazen tot de streek die we nu kennen als het Haspengouw.
In het laatglaciaal (ongeveer 14 000 tot 10 000 jaar geleden) veranderde de windrichting van het NO naar het ZW en stopte de aanvoer van vers dekzand. De ZW-winden verplaatsten het dekzand gedeeltelijk naar de valleien. Later verstuifden deze sedimenten tot landduinen of tot dekzandruggen met een WO-oriëntatie. Vandaar dat duingebieden vaak aansluiten bij de randen van valleien, zoals in dit geval bij de Demervallei. Door uitwaaiing van het zand tot op het niveau van de watertafel ontstonden er plaatselijke vennen.

In Averbode Bos & Heide worden momenteel een gedeelte van deze duinen en enkele vennen afgerasterd.  Het is de bedoeling om de toch aanzienlijke recreatiedruk hier in een gedeelte weg te nemen, wat toch wel nodig is om zeldzame vogelsoorten een veilige rust- en broedplaats te verzekeren.

Zicht op het ven "NooitGedacht", dit ven dankt zijn naam aan het feit dat men bij de herinrichting "nooit gedacht" had dat zich hier een ven zou vormen.  Een illustratie hiervan is het feit dat bij de oorspronkelijke herinrichtingsplannen, één van de wandelpaden door het huidige ven liep...

Koude ochtend in Averbode Bos & Heide

Vanmorgen vóór zonsopkomst een wandeling gemaakt in Averbode Bos & Heide.  De vennen langs de Langestraat hebben het grootste deel van het jaar droog gestaan maar de natte winter heeft ze opnieuw gevuld, wat voor mooie beelden zorgt.  Bijkomende charme deze ochtend was de zang van de Boomleeuweriken die er vroeg op het jaar aan beginnen.  Op 4 verschillende plaatsen kon je ze met hun jubelende zang de opkomende zon horen begroeten, een mooi moment en een treffende illustratie van het succes van de herinrichting van het gebied.

This morning I took a walk before sunrise in Averbode Bos & Heide (B).  The fenns along the Langestraat were dry for most of the year, but the wet winter filled them up, making for beautifull images.  An additional charm this moring was the song of  Woodlark, which starts early in the year.  On 4 differrent spots their jubilant song greated the rising sun, a striking illustration of the succes of the redevelopment of these parts.

Pontische Meeuw Achter Schoonhoven

Op zondag 8 februari 2015 verbleef er een adulte Pontische Meeuw (Larus Cachinnans) op de vijver van de camping in "Achter Schoonhoven" (Aarschot (B)).  Deze soort is eerder zeldzaam in de demervallei, de website waarnemingen.be bevat slechts 3 waarnemingen van de soort in de laatste 5 jaar. Het is een grote meeuw, gelijkend op de veel algemenere Zilvermeeuw (Larus Argentatus) maar slanker, met een dunnere snavel.  Een donker oog en geelgroene poten zijn verdere kenmerken.  
Van origine komt deze meeuw voor rond de Zwarte Zee en de Kaspiche Zee maar ze lijkt zich uit te breiden in noordwestelijke richting. Sommige vogels brengen de winter door aan de kust van de Noordzee, dan is de kans om er bij ons één te zien het grootst.

Tussen Kokmeeuwen

In de vlucht

Van links naar rechts Kokmeeuw, Pontische Meeuw, Stormmeeuw en opnieuw Kokmeeuw

Overstroming Achter Schoonhoven

Door de aanhoudende regen van begin januari steeg het peil van de Demer zodanig dat de weiden en velden in de vallei onder water liepen.  In het verleden kwamen hier nogal eens wat watervogels op af, je kon dan al eens Kolganzen, Wilde Zwanen en zelfs Kleine Zwaan waarnemen.  Dit keer bleven de zeldzame vogels achterwege maar de hoge Demerstand en de ondergelopen vallei zorgen voor enkele mooie winterse beelden.

Soms waande je je in de Bieschbosch.

Achter Schoonhoven

Kloosterbeemden

De Kloosterbeemden zijn een deel van de Demervallei tussen Testelt en Zichem, ingesloten tussen de Demer en de spoorlijn Leuven-Hasselt.  Het is een mooi en rustig gebied met rietvelden, weilanden, struiken en enkele vijvers.  Ook tijdens de winter kun je er mooie waarnemingen doen.

The Koosterbeemden are a part of the valley of the Demer between Testelt and Zichem, enclosed by the Demer and the railroad that connects Leuven and Hasselt.  It's a beautiful and quiet area with reedlands, pastures, bushes and a few ponds.  During the winter period there's a lot to be observed.

De kerk van Zichem

The church of Zichem

Sihouetten boven het riet

Silhouets above the reedbed

Weiland

Pasture

Boomkruiper (Certhia Brachydactyla)

Treecreper

Grote Bonte Specht  (Dendrocopos major)

Great Spotted Woodpecker

Putter (Carduelis carduelis)

European Goldfinch

Krakeend (Anas strepera)

Gadwall